Persoonlijke groei klinkt vaak aantrekkelijk. We lezen (zelfhulp)boeken, luisteren podcasts en volgen trainingen. Toch vergeten we soms dat groeien uiteindelijk gewoon werken is.
Daar zit misschien ook direct de grootste uitdaging.
Veel mensen hopen op een doorbraak, een inzicht of een methode die alles verandert. Alsof er ergens een knop bestaat waarmee we ineens de persoon worden die we eigenlijk zouden willen zijn. In de praktijk werkt het niet zo. Groei ontstaat door kleine stappen die je keer op keer zet, vooral op de momenten dat je er geen zin in hebt.
Ik weet hoe verleidelijk het is om genoegen te nemen met “goed genoeg”.
Jarenlang leverde ik prima werk af, zonder werkelijk alles te geven wat ik in me had. Daar zat een beschermingsmechanisme achter. Als iets mislukte, kon ik altijd zeggen dat ik niet echt mijn best had gedaan. Dat voelde veiliger dan alles geven en ontdekken dat het misschien nog niet genoeg was.
Terugkijkend zie ik dat die houding me niet hielp. Misschien dat het pijn voorkwam op de korte termijn, maar het stond groei op de lange termijn absoluut in de weg.
Gelukkig kwam er een moment waarop ik me realiseerde dat falen in de richting van een doel veel waardevoller is dan succesvol zijn in iets wat eigenlijk niet bij je past.
Groei vraagt inspanning
We zijn van nature geneigd energie te besparen. Dat is niet vreemd, het zit in ons systeem. Daarom voelt persoonlijke ontwikkeling soms zo zwaar. Je probeert namelijk bewust een patroon te doorbreken dat jarenlang is opgebouwd.
Een nieuwe vaardigheid leren. Een angst onder ogen zien. Een gewoonte veranderen. Meer verantwoordelijkheid nemen. Het kost allemaal energie.
Daarom is het belangrijk om realistische verwachtingen te hebben. Een quick fix bestaat niet.
Dat klinkt misschien ontmoedigend, maar ik ervaar het juist als bevrijdend. Als groei een proces is, hoef je niet morgen al op je eindbestemming te zijn. Dan hoef je vandaag alleen de volgende stap te zetten. Onderzoek laat bovendien zien dat duurzame ontwikkeling vooral ontstaat door doelgerichte oefening, reflectie en het vermogen om te blijven leren van ervaringen[1].
Een enkele stap vandaag is uiteindelijk meer waard dan tien stappen die je morgen misschien gaat zetten.
Zoek bondgenoten
Hoewel groei persoonlijk is, betekent dat niet dat je het alleen hoeft te doen.
Ik denk nog regelmatig terug aan een leidinggevende die ik jaren geleden had. Hij was een echte bondgenoot. Hij dacht mee, leefde zich in en wilde oprecht dat mensen succesvol werden.
Wat hem bijzonder maakte, was dat hij de verantwoordelijkheid nooit van iemand overnam.
Hij hielp, stelde vragen, gaf feedback en moedigde aan. Maar uiteindelijk bleef de eigenaar van het groeiproces degene die wilde groeien. Achteraf zie ik hoeveel invloed dat heeft gehad op mijn eigen ontwikkeling.
Dat is ook waarom ik mensen aanmoedig om tijdens (functionerings)gesprekken proactief hun ontwikkelwensen bespreekbaar te maken. Niet wachten tot iemand anders bepaalt wat jouw volgende stap moet zijn, maar zelf aangeven waar je heen wilt. Het helpt namelijk om andere te betrekken bij je leerproces. Mensen die steun ontvangen van hun omgeving, houden verandering vaak langer vol [2].
Dat vraagt moed.
Niet iedereen is namelijk een veilige gesprekspartner. Sommige mensen geven je het gevoel dat je alles al op orde moet hebben. Alsof ontwikkeling een teken van zwakte is. Terwijl het tegenovergestelde waar is. Het verschil tussen multipliers en deminishers zoals Wiseman [3] het beschrijft vind ik heel treffend.
Mensen die blijven groeien, zijn meestal mensen die eerlijk durven toegeven dat ze nog niet klaar zijn.
Vergeet niet waarom je begon
In elk groeiproces komen emoties voorbij.
Motivatie. Twijfel. Enthousiasme. Frustratie. Hoop. Teleurstelling.
Soms zelfs allemaal op dezelfde dag. Of in ieder geval dicht op elkaar.
Juist daarom ben ik een voorstander van journaling. Wanneer je opschrijft waarom iets belangrijk voor je is, kun je daar later op teruggrijpen. Op de momenten dat de discipline het even moet overnemen van de motivatie.
Want motivatie komt en gaat. Het is op te roepen, maar laat zichzelf ook wegsturen.
Een duidelijk doel en een bewuste keuze om vol te houden zijn veel betrouwbaarder. Deze zorgen ook voor het terugkomen en vasthouden van motivatie.
Samen onderweg
De Bijbel schetst een mooi beeld van mensen die samen onderweg zijn. Niet als perfecte mensen die alles al bereikt hebben, maar als mensen die groeien, struikelen, opstaan en verder gaan.
Dat sluit aan bij hoe ik naar persoonlijke ontwikkeling kijk.
Niemand van ons is af. Niemand weet alles. Ik merk dat zelf ook. Soms zou ik het liefst op een knop drukken en direct alle kennis, wijsheid en ervaring bezitten die ik nodig heb. Maar zo werkt het leven niet.
Groei ontstaat onderweg.
Stap voor stap.
Met vallen en opstaan.
Met bondgenoten om je heen.
En met het besef dat werken aan jezelf misschien nooit helemaal klaar is, maar altijd de moeite waard blijft.
Literatuur
¹ Ericsson, K. A., Prietula, M. J., & Cokely, E. T. (2007). The making of an expert. Harvard Business Review, 85(7-8), 114-121.
² Dweck, C. S. (2006). Mindset: The new psychology of success. New York, NY: Random House.
³ Wiseman, L. (2010). Multipliers: How the best leaders make everyone smarter. New York, NY: HarperCollins.
